Samen op Bouwdieet

erts presenteert Samen op Bouwdieet: zes open gesprekken over hoe we anders kunnen bouwen en omgaan met ruimte.

Een podcast over bouwen en de prijs die we daarvoor betalen. Want we bouwen graag — misschien té graag. Wat als de oplossing voor onze ruimtelijke vragen niet altijd ligt in méér bouwen, maar in beter benutten van wat er al is? Volgens ruimtelijke onderzoekspraktijk erts moeten wij nodig op bouwdieet. In zes afleveringen gaat host Hanne Van Gils in gesprek met zes mensen uit verschillende domeinen van de samenleving. Vanuit hun eigen expertise en leven werpen ze een verrassend licht op onze bouwcultuur. Samen onderzoeken we waarom we steeds opnieuw naar nieuwbouw en uitbreiding grijpen, wat de gevolgen daarvan zijn en vooral: hoe we anders kunnen omgaan met de ruimte die er al is.

Van bouwshift naar bouwdieet

Vlamingen nemen gemiddeld vijftig procent meer ruimte in dan onze buurlanden. Bijna zestien procent van Vlaanderen is verhard, waarvan twee derde bestaat uit wegen, woningen, terrassen en opritten. De Vlaamse Bouwshift wil tegen 2040 een einde maken aan de bijkomende inname van open ruimte.

Maar volgens erts is er meer nodig dan alleen een beperking van bijkomende landinname. Ook onze bestaande gebouwvoorraad verdient aandacht. Wanneer we ruimte nodig hebben om te wonen, werken of ontspannen, is nieuwbouw vaak nog altijd het vanzelfsprekende antwoord. We bouwen bij, breiden uit, vervangen of nemen nieuwe ruimte in, maar tegelijkertijd zijn er heel wat gebouwen die leegstaan of niet maximaal benut worden. De bouwindustrie verantwoordelijk voor 50% van alle ontginning en 33% van de Europese afvalberg. Ze stoot 40% van de broeikasgassen uit en is daarbij een van de meest vervuilende sectoren.

erts pleit daarom voor een ruimtelijk dieet: eerst nauwkeurig bepalen welke ruimte werkelijk nodig is en vervolgens zoeken naar een antwoord met zo weinig mogelijk bijkomende kubieke meters. Dat kan door te renoveren, herbestemmen, splitsen of samenvoegen, maar ook door gebouwen intensiever, tijdelijk of meervoudig te gebruiken. Niet-bouwen zou bouwen moeten voorafgaan. En dat betekent niet niets doen, maar net anders kijken naar wat er al is.

6 gasten – 6 invalshoeken

In zes afleveringen gaat host Hanne Van Gils in gesprek met zes mensen uit verschillende domeinen van de samenleving. Vanuit hun eigen expertise en leven werpen ze een verrassend licht op onze bouwcultuur. Samen onderzoeken we waarom we steeds opnieuw naar nieuwbouw en uitbreiding grijpen, wat de gevolgen daarvan zijn en vooral: hoe we anders kunnen omgaan met de ruimte die er al is.

1. Gedragsbioloog Hans Van Dyck kijkt naar onze gebouwde omgeving vanuit de relatie tussen mens, dier en habitat. Volgens hem gaat dieet niet om ‘minder’, maar vooral om ‘méér’, zoals meer kwaliteit. Hij ziet een bouwdieet als een ecologische verrijking.
2. Huisarts en sociaal ondernemer Anneleen De Bonte, bezielster van de nieuwe invulling van de Citadel van Diest, spreekt over hoe we geld kunnen inzetten om steden gezonder en gastvrijer te maken en over het belang van experiment om een gebouw te reanimeren tot een bruisende plek.
3. Comedian en schrijver Michael Van Peel vertrekt vanuit persoonlijke woonverhalen en vraagt zich af of ‘dieet’ wel het juiste woord is. In het gesprek vragen we ons af  hoe we het bouwdieet vanzelfsprekend kunnen maken met krachtige woorden en positieve verhalen.
4. Kinderarts Daan Van Brusselen leerde uit internationale ervaring hoe sterk onze gezondheid met onze leefomgeving is verweven. In één adem linkt hij minder bouwen aan een betere leefomgeving en dus een betere gezondheid. Hij ziet het bouwdieet als een belangrijke preventieve maatregel in onze zorgsector. 
5. Met Marjolijn van Heemstra, schrijver, dichter en correspondent Ruimte bij De Correspondent zoomen we uit. De plannen van de mens in de kosmische ruimte zijn vergelijkbaar met hoe we omgaan met de schaarse ruimte op aarde. Onze bouwwoede en de verlichting die daarmee gepaard gaat zorgen ook voor een verlies van duisternis, wat veel negatieve gevolgen heeft.
6. Sociaal ondernemer en oprichter van Kanzo Theo Vaes ziet in het bouwdieet een manier om kansarmoede te helpen bestrijden. We hebben het over woonnoden en woonwensen en waarom het belangrijk is dat onderscheid te maken. Hij benadrukt dat het belangrijk is om problemen systemisch te benaderen en domeinoverschrijdend te denken. 

Vanaf 29 september 2026 wekelijks een nieuwe aflevering.
Te beluisteren via je favoriete audiokanaal of YouTube.