Waarom zijn we als samenleving verontwaardigd over achtergelaten blikjes, kauwgom en sigarettenpeuken, maar niet over ‘ruimtelijk afval’ in de vorm van achtergelaten, leegstaande of onderbenutte constructies die ons landschap vervuilen? Met The Land Cleanup wil erts het opruimen van dergelijke constructies verder onderzoeken en in de praktijk brengen.
Om diverse redenen kunnen gebouwde constructies in onbruik raken, zoals verval door hun ouderdom, omdat ze geen bestemming meer hebben of omdat ze niet meer voldoen aan de huidige en toekomstige comforteisen. In stads- en dorpskernen is een gebruikswijziging van deze gebouwen logisch, maar in onze open ruimte ligt een wijziging naar een niet-agrarische functie vanuit ruimtelijk oogpunt niet altijd voor de hand. Veel van deze gebouwen ontsnappen aan onze aandacht, maar ‘vervuilen’ de ruimte zowel morfologisch als functioneel, waardoor de landschapskwaliteit, biodiversiteit, bodem- en luchtkwaliteit, etc. erop achteruit gaan: ze verhogen het ruimtebeslag onnodig, ze grijpen visueel in op de leesbaarheid van het landschap en ze onderbreken grotere natuurlijke gehelen.
Sinds de strategische visie voor het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen in 2018 door de Vlaamse regering werd goedgekeurd, is er een groeiende maatschappelijke bewustwording over de impact van onze urban sprawl. We zijn stilaan op weg om tegen 2040 onze open ruimte-inname te reduceren tot 0 hectare per dag, dit is de zogenaamde bouwshift. We worden met z’n allen gevraagd om geen bijkomend ruimtebeslag te creëren. Zijn we echter ook bereid om nog een stap verder (of meerdere stappen terug) te zetten en ons bestaande ruimtebeslag te reduceren?
erts wil werk maken van een opgeruimd landschap door een ‘opruimplan’ te ontwikkelen waarmee diverse stakeholders aan de slag kunnen, zoals eigenaars, lokale besturen, landbouwers en natuurverenigingen. Het plan omvat duidelijke stappen voor succesvol opruimen. Dit gaat van de typologieën van het ruimtelijk afval benoemen, de mogelijke leegstaande of onderbenutte constructies in kaart brengen, in gesprek gaan hierover met verschillende partijen, inventarisatie van bouwmaterialen, kosten en opbrengsten ramen, de taken verdelen voor het uiteindelijke slopen, tot het kiezen welke nabestemming we geven aan de vrijgekomen ruimte: Wordt het een akker voor de boer, een bloemenweide of planten we er bomen?
De open ruimte is niet de enige die gebaat is bij een grote lenteschoonmaak. erts ziet een circulaire toekomst in het opruimen van ons ruimtelijk afval door hergebruik van de ontgonnen materialen. We creëren ruimte voor landbouw en natuur en brengen bovendien diverse stakeholders hierrond samen.
Wie wil z’n ruimtelijk afval opruimen of z’n sloophamer bovenhalen?